Zaangażowanie Grupy ORLEN w rozwój gospodarki wodorowej obejmuje szerokie spektrum inicjatyw – od budowy ekosystemów regionalnych, przez wielkoskalowe inwestycje produkcyjne, aż po innowacyjne rozwiązania w transporcie i magazynowaniu wodoru. Każdy z tych projektów to ważny element większej całości, która realnie zmienia oblicze kraju i otwiera nowe możliwości dla całego rynku.
Wodór jest jednym z kluczowych obszarów rozwoju w Strategii Grupy ORLEN 2035, wspierając dążenie Grupy do ograniczenia emisji i zwiększenia udziału niskoemisyjnych źródeł energii. Firma podejmuje działania w kierunku transformacji energetycznej, mając świadomość czekających ją wyzwań. W skali globalnej wodór uznawany jest za istotny element transformacji energetycznej, a jego rola rośnie w strategiach klimatycznych Unii Europejskiej oraz innych państw. Polska, dzięki zasobom przemysłowym i technologicznym, ma potencjał, by rozwijać kompetencje w tym obszarze. Grupa ORLEN, realizując konkretne projekty wodorowe, aktywnie uczestniczy w budowie krajowego ekosystemu wodorowego.
Strategia Grupy ORLEN 2035 i cztery filary rozwoju wodoru
W zaktualizowanej Strategii Grupy ORLEN 2035 – wodór został wskazany jako jeden z fundamentów dekarbonizacji [1]. Do 2035 r. Grupa ORLEN planuje osiągnąć poziom wykorzystania 350 tys. ton wodoru niskoemisyjnego i odnawialnego, zarówno produkowanego w kraju, jak i importowanego. Działania koncentrują się wokół czterech filarów: dekarbonizacji rafinerii, produkcji paliw syntetycznych, dekarbonizacji produkcji amoniaku oraz wdrożenia wodoru w sektorze transportu drogowego. Każdy z tych obszarów jest kluczowy dla transformacji energetycznej i budowy nowoczesnego ekosystemu wodorowego.
Neutralność technologiczna – klucz do efektywnej dekarbonizacji
Strategia Grupy ORLEN opiera się na zasadzie neutralności technologicznej. Oznacza to, że koncern nie ogranicza się do jednej technologii produkcji wodoru, lecz wykorzystuje różne, dostępne i efektywne kosztowo rozwiązania, które pozwalają na redukcję emisji gazów cieplarnianych. W praktyce oznacza to inwestycje zarówno w elektrolizę wody zasilaną OZE, jak i technologie waste-to-hydrogen, a także rozwój zaawansowanych biopaliw i recyklingowalnych paliw węglowych. Takie podejście pozwala na elastyczne dostosowanie rozwiązań do lokalnych warunków i efektywne skalowanie technologii w różnych sektorach przemysłu.
Projekty wielkoskalowej produkcji wodoru
W ramach Programu GGR planowana jest budowa elektrolizerów o łącznej mocy 400 MW, które posłużą do produkcji odnawialnego wodoru (RFNBO) na potrzeby dekarbonizacji produkcji rafineryjnej, zastępując obecnie produkowany wodór z gazu zimnego. We wrześniu 2025 r. ORLEN zawarł umowy grantowe z BGK zapewniające finansowanie dla projektów Green H2 oraz Hydrogen Eagle – w łącznej kwocie 1,7 mld zł bezzwrotnego dofinansowania ze środków KPO. Znacząca część tej dotacji zostanie przeznaczona na budowę elektrolizerów o mocy 200 MW, które stanowią część Programu GGR [2].
Wodór RFNBO (Renewable Fuels of Non-Biological Origin) produkowany w ramach Programu GGR będzie spełniał kryteria stawiane paliwom RFNBO w zgodnie z Dyrektywą RED II. Oznacza to m.in., że jego produkcja będzie oparta na odnawialnych źródłach energii, a cały proces będzie podlegał certyfikacji zgodnie z wymaganiami UE.
Rys. 1. Stacje tankowania wodoru ORLEN w ramach Clean Cities – Mobilność wodorowa w Polsce
Waste-to-Hydrogen – wykorzystanie odpadów do produkcji wodoru
Jednym z rozwiązań wdrażanych przez ORLEN jest technologia waste-to-hydrogen, czyli produkcja wodoru z odpadów komunalnych [2]. W ramach programu Hydrogen Eagle mają powstać instalacje, które pozwalają na zgazowanie nierankingowanych odpadów komunalnych i przekształcenie ich w niskoemisyjny wodór. To rozwiązanie nie tylko ogranicza emisję CO₂, ale także wspiera gospodarkę o obiegu zamkniętym i efektywne wykorzystanie surowców wtórnych. Technologia waste-to-hydrogen stanowi ważny element strategii, umożliwiając produkcję wodoru tam, gdzie jest duża dostępność wsadu w postaci odpadów komunalnych, a jednocześnie pozwala na dekarbonizację przemysłu i transportu.
Wodór dla sektora transportu
ORLEN przy wsparciu bezzwrotnych środków unijnych CEF oraz krajowych NFOŚiGW realizuje również program inwestycyjny „Clean Cities – Hydrogen Mobility in Poland”, którego celem jest rozwój infrastruktury do produkcji i dystrybucji wodoru o jakości automotive dla sektora transportu. W ramach pierwszej fazy programu powstały stacje w Poznaniu, Katowicach, Wałbrzychu, a także mobilna stacja we Włocławku [3, 4, 5, 6]. Stacje są przystosowane do tankowania zarówno samochodów osobowych (700 bar), jak i autobusów oraz pojazdów ciężarowych (350 bar) [7, 8, 9]. Głównymi klientami dla budowanych stacji są przedsiębiorstwa komunikacji miejskiej, z którymi ORLEN zawiera kontrakty na dostawy wodoru na potrzeby tankowania autobusów miejskich (np. wieloletni kontrakt na dostawy wodoru do Poznania, czy kontrakty na dostawy wodoru do Wałbrzycha, czy Piły).
Obecnie w ramach dalszych inwestycji realizowana jest budowa kolejnych 23 stacji wodorowych w całej Polsce (rys. 1). Dwa HUBy produkcyjne – we Włocławku i Trzebini produkują już wodór jakości automotive, a w kolejnych etapach programu powstaną także HUBy wodorowe w Gdańsku, Szczecinie oraz nowy obiekt na południu kraju [2, 9, 6, 10]. Jakość wodoru jest weryfikowana w akredytowanym laboratorium ORLEN w Trzebini [11].
Rozwój infrastruktury tankowania wodoru budowanej w ramach Programu Clean Cities przez ORLEN jest zgodny z założeniami europejskiego rozporządzenia AFIR (Alternative Fuels Infrastructure Regulation), które określa ramy dla rozwoju sieci stacji tankowania wodoru w państwach członkowskich UE.
Dzięki integracji stacji tankowania wodoru z hubami produkcyjnymi oraz laboratoriami certyfikującymi jakość wodoru, ORLEN tworzy kompleksowy system wspierający transformację sektora transportu drogowego.
HyFly – produkcja paliw syntetycznych dla sektora lotniczego
Projekt HyFly to flagowa inicjatywa Grupy ORLEN w zakresie produkcji syntetycznych paliw RFNBO (Renewable Fuels of Non-Biological Origin) [12]. Projekt zakłada wytwarzanie paliw takich jak syntetyczne paliwa lotnicze (e-Jet) poprzez syntezę wodoru (produkowanego w procesie elektrolizy wody przy użyciu energii z OZE) i dwutlenku węgla (pochodzenia biologicznego). Głównym celem projektu HyFly jest maksymalizacja produkcji syntetycznych paliw lotniczych, których wykorzystanie w transporcie lotniczym zostało uregulowane w ramach Rozporządzenia ReFuelEU Aviation. Paliwa syntetyczne mają właściwości zbliżone do tradycyjnych paliw, ale nie zawierają siarki i mogą być stosowane w obecnych silnikach spalinowych bez konieczności ich modyfikacji. HyFly wpisuje się w cele unijne dotyczące dekarbonizacji transportu i umożliwia stopniowe zastępowanie paliw kopalnych ich niskoemisyjnymi odpowiednikami.
Rys. 2. Obszar realizacji Bursztynowej Doliny Wodorowej
Doliny Wodorowe
Doliny Wodorowe to regionalne ekosystemy, których celem jest stworzenie pełnego łańcucha wartości dla wodoru – od jego produkcji, przez magazynowanie i dystrybucję, po zastosowania w sektorach przemysłowych, energetycznych i transportowych. Ważnym elementem Dolin Wodorowych jest dzielenie się wiedzą w celu dalszego rozwoju wypracowywanych rozwiązań oraz ich replikacji w innych lokalizacjach. Oznacza to aktywne upowszechnianie informacji, wyników badań i doświadczeń z wdrażania technologii wodorowych pomiędzy partnerami projektu, instytucjami naukowymi oraz samorządami. Zakłada się, że projekty Dolin Wodorowych pozwolą na dynamiczny rozwój i rozpowszechnianie technologii wodorowych, a dzięki temu na przyspieszanie transformacji energetycznej w całym kraju.
Dwa główne projekty Dolin Wodorowych rozwijane przez ORLEN obejmują Bursztynową Dolinę Wodorową (rys. 2) oraz projekt HySPARK (Hydrogen Solutions for euroPean Airports & Regional Kinetics) (rys. 3) [13, 14], realizowany w ramach Mazowieckiej Doliny Wodorowej. Są to projekty grupujące obecnie realizowane i planowane inwestycje wodorowe ORLEN na Pomorzu oraz w centralnej Polsce. W ramach Dolin Wodorowych wykorzystujemy synergie występujące pomiędzy projektami oraz realizujemy testy nowych rozwiązań wodorowych (np. pojazdy wodorowe w portach morskich, czy lotniczych, testy wodorowych ciągników siodłowych, pilotażowa produkcja zielonego amoniaku, itp.).
Projekt Bursztynowej Doliny Wodorowej został zainicjowany przez ORLEN i jest realizowany we współpracy z ponad 30 partnerami z kraju i zagranicy. W październiku 2025 r. projekt otrzymał wsparcie doradcze w ramach programu Project Development Assistance Plus (PDA+), realizowanego przez Partnerstwo na rzecz czystego wodoru (Clean Hydrogen Partnership) [13]. Współpraca będzie trwała 3 miesiące, a jej celem jest osiągnięcie pełnej dojrzałości przedsięwzięcia. Wcześniej tego roku, w lipcu, projekt Bursztynowej Doliny Wodorowej uzyskał europejską pieczęć suwerenności STEP, która jest przyznawana bezpośrednio przez Komisję Europejską dla wybranych, wysoko ocenionych przez ekspertów KE projektów, które są spójne z kierunkami rozwoju UE. Projekty z pieczęcią STEP mogą liczyć m.in. na priorytetowe traktowanie w naborach krajowych programów UE, czy na przyśpieszenie wydawania decyzji administracyjnych.
Z kolei Projekt HySPARK to międzynarodowa inicjatywa realizowana przez konsorcjum 15 partnerów z Polski, Włoch, Irlandii i Wielkiej Brytanii, której celem jest rozwój małej doliny wodorowej w ramach Mazowieckiej Doliny Wodorowej. Liderami Konsorcjum są ORLEN S.A. oraz Instytut Energetyki – Państwowy Instytut Badawczy, przy czym ORLEN koordynuje prace związane z biznesowymi aspektami funkcjonowania rynku wodoru oraz dostawy wodoru, współpracując m.in. Miastem St. Warszawa, lotniskiem im. Chopina w Warszawie, Miejskimi Zakładami Komunikacji w Warszawie, LS Airport Services oraz wieloma innymi partnerami [14, 15]. Projekt zakłada realizację kilku pilotażowych wdrożeń rozwiązań mających na celu dekarbonizację transportu miejskiego, ciężarowego i lotniskowego poprzez wdrożenie pojazdów wodorowych, takich jak autobusy komunikacji miejskiej, ciągniki siodłowe do transportu towarów oraz wózki obsługi naziemnej stosowane na lotnisku. Pojazdy będą zasilane wodorem produkowanym w HUBie ORLEN we Włocławku, a ich testy odbędą się m.in. na lotnisku Chopina w Warszawie. Stacja tankowania wodoru na lotnisku zostanie uruchomiona w 2027 r. dzięki dofinansowaniu z programu CEF Transport AFIF (Projekt Clean Cities faza II [7]). HySPARK to pierwszy projekt w Polsce, który uzyskał finansowanie od Clean Hydrogen Partnership w ramach programu Horyzont Europa – blisko 9 mln euro przeznaczone na produkcję i testowanie pojazdów wodorowych. Projekt wpisuje się w cele Polskiej Strategii Wodorowej i stanowi modelowy przykład rozwoju ekosystemów wodorowych w aglomeracjach miejskich.
Rys. 3. Obszar realizacji projektu HySPARK realizowanego w ramach Mazowieckiej Doliny Wodorowej
Magazynowanie wodoru w kawernach solnych
Rejon nadbałtycki, a w szczególności obszar złoża soli kamiennej Mechelinki, na którym zlokalizowany jest KPMG Kosakowo, stanowi obecnie jedno z najkorzystniejszych miejsc w Polsce do podziemnego magazynowania wodoru. Kawerny solne, czyli struktury solne o potwierdzonej szczelności oraz stabilności geomechanicznej, stwarzają dogodne warunki do bezpiecznego i długoterminowego magazynowania H2. Oprócz przechowywania wodoru, kawerny solne służą z powodzeniem do magazynowania ropy, paliw i gazu. Szacowane zdolności magazynowe w kawernach solnych zlokalizowanych w Kosakowie wynoszą dziesiątki tysięcy ton. Potencjał oraz parametry złoża Mechelinki umożliwiają stworzenie zespołu kawern solnych, które mogą pełnić rolę magazynu buforowego wodoru dla rafinerii, aglomeracji trójmiejskiej oraz europejskiego systemu przesyłowego transportującego wodór.
Zastosowanie kawern w Kosakowie zyskuje również na znaczeniu w kontekście integracji z planowanym korytarzem wodorowym Baltic Sea Hydrogen Collector (BHC), czyli morskiego gazociągu wodorowego łączącego Finlandię, Niemcy i Szwecję, który otrzymał już wsparcie finansowe z unijnego programu CEF. Biorąc pod uwagę planowaną trasę gazociągu oraz potrzebę bilansowania jego pracy, rozważana jest również opcja połączenia korytarza z kawernami solnymi na Pomorzu, przez co przesyłany tym gazociągiem wodór trafiałby również na polski rynek.
Akademia Wodorowa
Akademia Wodorowa ORLEN to program edukacyjny skierowany do studentów i absolwentów uczelni technicznych, którego celem jest budowanie kompetencji w strategicznym obszarze technologii wodorowych. W 2025 r. została zakończona III edycja programu, która objęła 96 godzin zajęć, 76 ekspertów, 10 miast i 30 uczestników z 10 uczelni, ogłoszono również kolejną edycję [16].
Program łączy wykłady, warsztaty i wizyty studyjne w zakładach przemysłowych, m.in. w Płocku, Włocławku, Warszawie, a także w siedzibach partnerów takich jak Toyota, PESA, czy ARTHUR BUS. Uczestnicy zdobywają praktyczną wiedzę z zakresu produkcji wodoru, jego zastosowań oraz otoczenia regulacyjnego. Najlepsi absolwenci otrzymują propozycje płatnych staży w ORLEN i u partnerów programu, a część z nich już znalazła zatrudnienie w Grupie ORLEN.
Program realizowany jest we współpracy z czołowymi uczelniami technicznymi w Polsce, co pozwala na dostosowanie treści merytorycznych do aktualnych potrzeb rynku. Akademia wspiera rozwój kompetencji w obszarach takich jak elektroliza, magazynowanie wodoru, czy projektowanie infrastruktury tankowania, odpowiadając na rosnące zapotrzebowanie na specjalistów w sektorze energetyki niskoemisyjnej. Akademia Wodorowa jest przykładem programu edukacyjnego, który umożliwia studentom zdobycie praktycznej wiedzy i doświadczenia, realnie wpływając na rozwój kadr.
Podsumowanie
Należy oczekiwać, że w kolejnych latach wodór będzie odgrywał coraz większą rolę w europejskiej polityce energetycznej, jako nośnik energii wspierający dalszy rozwój OZE, ale również jako narzędzie do dekarbonizacji transportu, przemysłu i sektora energetyki. Projekty realizowane przez ORLEN wpisują się w ten kierunek, stanowiąc fundament dla budowy krajowego rynku wodoru, ale również jego integracji z rynkiem europejskim.
Źródła:
[1] Strategia 2035
https://www.orlen.pl/pl/o-firmie/strategia.
[2] Ponad 1,7 mld zł z KPO na projekty wodorowe Grupy ORLEN
https://www.orlen.pl/pl/o-firmie/media/komunikaty-prasowe/biezace/2025/czerwiec-2025/Ponad-17-mld-zl-z-KPO-na-projekty-wodorowe-Grupy-ORLEN.
[3] ORLEN otworzył stację wodorową w Poznaniu
https://www.orlen.pl/pl/o-firmie/media/komunikaty-prasowe/archiwum/2024/Czerwiec-2024/orlen-otworzyl-stacje-wodorowa-w-poznaniu.
[4] Druga stacja wodorowa ORLEN w Polsce otwarta
https://www.orlen.pl/pl/o-firmie/media/komunikaty-prasowe/biezace/2024/Grudzien-2024/druga-stacja-wodorowa-orlen-w-polsce-otwarta.
[5] Na stacji ORLEN we Włocławku można już zatankować wodór
https://www.orlen.pl/pl/o-firmie/media/komunikaty-prasowe/biezace/2025/Wrzesien-2025/Na-stacji-ORLEN-we-Wloclawku-mozna-juz-zatankowac-wodor.
[6] Wałbrzych kolejnym miastem na mapie stacji tankowania wodoru ORLEN
https://www.orlen.pl/pl/o-firmie/media/komunikaty-prasowe/biezace/2025/lipiec-2025/walbrzych-kolejnym-miastem-na-mapie-stacji-wodorowych-orlen.
[7] Clean Cities – hydrogen mobility in Poland (Phase II)
https://www.orlen.pl/pl/o-firmie/o-spolce/dotacje/projekty-inwestycyjne/instrument-laczac-Europe-CEF/Clean-Cities-Hydrogen-Mobility-in-Poland-Phase-II/Clean-Cities–hydrogen-mobility-in-Poland-Phase-II-nr-projektu-101101658–21-PL-TC-Clean-Cities-Ph-II.
[8] Clean Cities – hydrogen mobility in Poland (Phase I)
https://www.orlen.pl/pl/o-firmie/o-spolce/dotacje/projekty-inwestycyjne/instrument-laczac-Europe-CEF/Clean-Cities-Hydrogen-Mobility-in-Poland-Phase-I/Clean-Cities-hydrogen-mobility-in-Poland.
[9] Clean Cities – hydrogen mobility in Poland (Phase III)
https://www.orlen.pl/pl/o-firmie/o-spolce/dotacje/projekty-inwestycyjne/instrument-laczac-Europe-CEF/clean-cities-hydrogen-mobility-in-poland-phase-III.
[10] ORLEN Południe rozpoczyna produkcję zielonego, ekologicznego glikolu
https://www.orlen.pl/pl/o-firmie/media/komunikaty-prasowe/archiwum/2021/listopad/orlen-poludnie-rozpoczyna-produkcje-zielonego-ekologicznego-glikolu.
[11] ORLEN z akredytacją dla badań wodoru jakości automotive
https://www.orlen.pl/pl/o-firmie/media/komunikaty-prasowe/archiwum/2024/Marzec-2024/orlen-z-akredytacja-dla-badan-wodoru-jakosci-automotive.
[12] ORLEN HyFly project – large-scale production of synthetic fuels of non-biological origin (RFNBO)
https://www.orlen.pl/en/sustainability/transition-projects/hydrogen/News-about-hydrogen/ORLEN-HyFly-project-large-scale-production-of-synthetic-fuels-of-non-biological-origin-RFNBO.
[13] ORLEN wzmacnia kompetencje wodorowe na Pomorzu. Bursztynowa Dolina Wodorowa z eksperckim wsparciem doradczym
https://www.orlen.pl/pl/o-firmie/media/komunikaty-prasowe/biezace/2025/pazdziernik-2025/ORLEN-wzmacnia-kompetencje-wodorowe-na-Pomorzu-Bursztynowa-Dolina-Wodorowa-z-eksperckim-wsparciem-doradczym-.
[14] HySPARK – Hydrogen Solutions for euroPean Airports & Regional Kinetics (CORDIS)
https://cordis.europa.eu/project/id/101192536.
[15] ORLEN – HySPARK projekt na stronie orlen.pl
https://www.orlen.pl/pl/o-firmie/o-spolce/dotacje/projekty-BR/horyzont/hyspark/hydrogen-solutions-for-european-airports-regional-kinetics.
[16] Zakończyła się III edycja Akademii Wodorowej ORLEN
https://www.orlen.pl/pl/o-firmie/media/komunikaty-prasowe/biezace/2025/czerwiec-2025/zakonczyla-sie-III-edycja-akademii-wodorowej-orlen.
Źródło: Wojciech Lach, Marianna Malkowska, Zespół Koordynacji Projektów Wodorowych, Grupa ORLEN
Dr Paweł Wilkosz, Biuro Rozwoju Magazynów Wodoru i CCS, Grupa ORLEN
Artykuł pochodzi z wydania 5-6/2025 “Nowa Energia”
