Żużel paleniskowy ze spalania odpadów (Incinerated Bottom Ash, IBA) nie jest już jedynie produktem ubocznym procesów termicznego przekształcania odpadów, lecz stanowi cenne źródło surowców wtórnych, takich jak metale żelazne i nieżelazne oraz kruszywa mineralne. Wraz ze wzrostem znaczenia zasad gospodarki o obiegu zamkniętym oraz spodziewanym wzrostem kosztów składowania odpadów w Polsce w nadchodzących dekadach, efektywna waloryzacja IBA staje się kluczowym elementem zrównoważonego gospodarowania odpadami.
W Magaldi jesteśmy przekonani, że suchy system zarządzania żużlem paleniskowym to przyszłość branży, łączący wysoką efektywność środowiskową z wyraźnymi korzyściami operacyjnymi i ekonomicznymi. Bazując na dziesięcioleciach doświadczeń w suchym transporcie i obróbce materiałów sypkich, opracowaliśmy system MADAM – MAgaldi Dry Ash Management – w pełni zintegrowane rozwiązanie optymalizujące cały łańcuch wartości IBA: od suchego odbioru żużlu, przez zaawansowane procesy przetwarzania, aż po odzysk cennych surowców przy jednoczesnej minimalizacji ilości odpadów kierowanych na składowiska. System MADAM umożliwia tworzenie opłacalnych modeli biznesowych nawet przy stosunkowo niewielkich ilościach IBA rzędu 15 000-60 000 ton rocznie, typowych dla wielu instalacji termicznego przekształcania odpadów w Polsce. Dzięki nowo opatentowanemu procesowi Magaldi możliwe jest znaczące obniżenie nakładów inwestycyjnych przy jednoczesnym dalszym zwiększeniu efektywności odzysku metali nieżelaznych.
System zaprojektowany z myślą o elastyczności i opłacalności biznesowej
Jedną z kluczowych zalet koncepcji MADAM jest możliwość jej etapowego wdrażania. Skład żużla paleniskowego ze spalania odpadów (IBA) może się znacząco różnić w zależności od rodzaju przetwarzanych odpadów, sposobu eksploatacji instalacji oraz lokalnych uwarunkowań. Aby uwzględnić tę naturalną zmienność, system MADAM pozwala operatorom rozkładać inwestycje w czasie, ograniczając początkowe nakłady kapitałowe i zmniejszając ryzyko związane z niepewnością.
Modułowa i skalowalna filozofia MADAM umożliwia zbudowanie solidnego modelu biznesowego, dopasowanego do specyfiki każdej instalacji, przy jednoczesnym zachowaniu możliwości przyszłej rozbudowy wraz z gromadzeniem danych operacyjnych i zmianami warunków rynkowych.
System MADAM opiera się na dwóch kluczowych elementach: suchym odbiorze żużla IBA, polegającym na jego odbiorze bezpośrednio po procesie spalania oraz suchym przetwarzaniu IBA, zaprojektowanym w celu maksymalizacji odzysku surowców. Razem elementy te tworzą w pełni zintegrowane, kompleksowe rozwiązanie typu „end-to-end” dla zrównoważonego zarządzania żużlem.
Suchy odbiór żużla paleniskowego IBA: Ecobelt® WA
Pierwszym krokiem każdej efektywnej strategii waloryzacji żużla paleniskowego IBA jest sposób jego odbioru i obsługi bezpośrednio po procesie spalania. Magaldi odpowiada na to kluczowe wyzwanie, oferując system Ecobelt® WA – suchy stalowy przenośnik zaprojektowany specjalnie do odbioru, chłodzenia i transportu żużla paleniskowego.
W przeciwieństwie do konwencjonalnych, mokrych wygarniaczy żużla, Ecobelt® WA wykorzystuje w pełni suchy proces, w którym głównym medium chłodzącym jest kontrolowany strumień powietrza atmosferycznego, a nie woda. Łącząc sprawdzoną technologię transportu Superbelt® firmy Magaldi z suchym chłodzeniem, system Ecobelt® WA eliminuje ograniczenia rozwiązań wodnych i wyznacza nowy standard niezawodności oraz wydajności.
Suchy odbiór żużla paleniskowego IBA: Ecobelt® WA.
Kluczowe zalety suchego odbioru żużla paleniskowego Magaldi obejmują:
- zerowe zużycie wody, co eliminuje powstawanie ścieków oraz konieczność ich oczyszczania,
- wyjątkową niezawodność, nawet w trudnych warunkach eksploatacyjnych,
- brak emisji pyłów i gazów podczas transportu żużla dzięki zamkniętemu i kontrolowanemu systemowi przenoszenia,
- obniżenie zawartości całkowitego węgla organicznego (TOC) w wyniku dopalania materiału na taśmie podczas suchego chłodzenia.
Odbiór żużla paleniskowego w postaci suchej przynosi również istotną korzyść na dalszych etapach procesu: znacząco zwiększa efektywność późniejszego przetwarzania oraz odzysku metali. Suchy żużel zachowuje fizyczne rozdzielenie poszczególnych frakcji, co bezpośrednio przekłada się na wyższą jakość odzyskiwanych metali i kruszyw mineralnych.
Suchy odbiór żużla IBA umożliwia czyste i wolne od pyłu środowisko pracy.
Suche przetwarzanie żużla IBA: maksymalizacja odzysku surowców
W porównaniu z konwencjonalnymi technologiami przetwarzania mokrego, suche przetwarzanie żużla paleniskowego IBA oferuje szereg kluczowych zalet. Ponieważ żużel nie ma kontaktu z wodą, cząstki metali nie są zlepiane przez drobne, lepkie frakcje popiołu i pozostają czyste, sypkie oraz łatwo dostępne dla technologii separacji, takich jak separatory prądów wirowych. Umożliwia to odzysk metali nawet z cząstek o wielkości do 0,2 mm.
Prowadzi to do znaczącego wzrostu całkowitych poziomów odzysku, szczególnie w drobnych frakcjach, w których skoncentrowana jest duża część metali wartościowych i szlachetnych. W efekcie przekłada się to na wyższe przychody, lepszą ekonomikę projektu oraz krótszy czas zwrotu inwestycji, przy jednoczesnym ograniczeniu rozprzestrzeniania się drobnych metali ciężkich do frakcji mineralnej i poprawie parametrów środowiskowych przetworzonych kruszyw z IBA.
Dodatkowo odzysk surowców wtórnych z żużla paleniskowego zmniejsza zapotrzebowanie na wydobycie surowców pierwotnych i może pozwolić na oszczędność nawet do 1 tony ekwiwalentu CO₂ na każdą tonę przetworzonego IBA, czyniąc suche przetwarzanie skutecznym narzędziem dekarbonizacji w sektorze instalacji termicznego przekształcania odpadów (WtE).
Brak wilgoci umożliwia zastosowanie znacznie szerszego zakresu rozwiązań projektowych i automatyzacyjnych instalacji, takich jak ciągły przepływ materiału bez konieczności magazynowania żużla przez kilka tygodni przed jego obróbką, zaawansowane procesy oczyszczania metali oraz bardziej niezawodna kontrola jakości. Są to cechy trudne, a często wręcz niemożliwe do osiągnięcia w tradycyjnych systemach mokrych. Czy kiedykolwiek spotkałeś się z sytuacją, w której cenne metale nieżelazne oraz aluminium były sprzedawane bezpośrednio do hut? My tak – dzięki systemowi MADAM.
Odzyskane szlachetne metale nieżelazne nadające się do bezpośredniej sprzedaży do hut (np. do Umicore lub Aurubis).
Od niepewności do jasności: Mobilna jednostka testowa Magaldi
Jak wykonać pierwszy krok i mieć pełne przekonanie do systemu MADAM? Każda inwestycja w obróbkę żużla paleniskowego rodzi fundamentalne pytanie: czy w przypadku mojego żużla jest to rzeczywiście opłacalne? W celu udzielenia jednoznacznej, opartej na danych odpowiedzi, firma Magaldi opracowała Ash Insight Unit – mobilną instalację testową, która przenosi laboratorium bezpośrednio do zakładu termicznego przekształcania odpadów.
Mobilna jednostka testowa Magaldi.
Dostarczając dane w czasie rzeczywistym bezpośrednio na miejscu, Ash Insight Unit eliminuje niepewność i ujawnia rzeczywisty potencjał odzysku z Twojego IBA w faktycznych warunkach eksploatacyjnych. Nie ma potrzeby wysyłania próbek, czekania na wyniki badań laboratoryjnych, ani opierania się na domysłach. Jednostka jest w pełni gotowa do pracy już w ciągu jednego dnia, co zapewnia minimalne zakłócenia bieżącej pracy instalacji.
Podczas kampanii testowej operatorzy otrzymują kompleksową i statystycznie wiarygodną ocenę składu żużla (IBA). Analiza prowadzona jest w czasie rzeczywistym, bezpośrednio na miejscu i w rzeczywistych warunkach eksploatacyjnych. Żużel mokry jest poddawany obróbce w suchym procesie, co pozwala określić jego rzeczywisty potencjał odzysku. Szczególny nacisk kładziony jest na ilościową ocenę metali nieżelaznych o uziarnieniu poniżej 20 mm – frakcji, w której skoncentrowane jest 70-80% potencjalnych przychodów. Badania wykonywane są na dużych próbkach, sięgających nawet 1 000 kg materiału. Dodatkowo oceniana jest zawartość metali żelaznych oraz rozkład granulometryczny żużla. Uzyskane dane stanowią solidną podstawę do precyzyjnego zaprojektowania instalacji oraz wiarygodnego prognozowania efektów ekonomicznych systemu MADAM w skali przemysłowej. W przeciwieństwie do standardowych testów laboratoryjnych, opartych na próbkach rzędu kilku gramów lub kilogramów, to podejście wykorzystuje wiele ton żużla i technologie identyczne z tymi stosowanymi w docelowym systemie MADAM. Dzięki temu wyniki odzwierciedlają rzeczywiste, osiągalne poziomy odzysku, a nie jedynie teoretyczny potencjał.
Oczyszczanie frakcji metali nieżelaznych w celu dokładnego określenia rzeczywistej zawartości metalu, wolnej od zanieczyszczeń.
Od testów pilotażowych po wdrożenie na pełną skalę, Ash Insight Unit płynnie wspiera etapowe uruchamianie systemu suchego MADAM do zarządzania IBA w Twoim zakładzie. Przekształca niepewność w jasność i pozwala właścicielom instalacji podejmować decyzje z pełnym przekonaniem, w oparciu o rzeczywiste dane operacyjne.
Od danych do decyzji – Magaldi wspiera Cię na każdym etapie drogi do zrównoważonej i rentownej waloryzacji żużla paleniskowego IBA.
Źródło: Johan Boeni, Pietro Carabelli, Tomasz Pasternak, Magaldi Power S.p.A.
Artykuł pochodzi z wydania 1/2026 magazynu ,,Nowa Energia”
