Polecamy » Dla kogo elektrownia jądrowa?

Dla kogo elektrownia jądrowa?

20 Paź 2011 Możliwość komentowania Dla kogo elektrownia jądrowa? została wyłączona Share 'Dla kogo elektrownia jądrowa?' on Facebook Share 'Dla kogo elektrownia jądrowa?' on Email Share 'Dla kogo elektrownia jądrowa?' on Print Friendly

Rozpoczęcie przez polski rząd w 2009 roku realizacji Programu Polskiej Energetyki Jądrowej (PPEJ), zakładającego budowę na terenie Polski dwóch elektrowni jądrowych, wywołało na nowo ogólnopolską debatę publiczną o energetyce jądrowej, dodatkowo zintensyfikowaną przez tragiczne wydarzenia w Fukushimie w marcu 2011 roku. Główny ton debacie nadają pytania o lokalizację pierwszej elektrowni jądrowej oraz stosunek polskiego społeczeostwa (a w szczególności społeczności lokalnych) do tej decyzji. Z tym z kolei związane są kolejne, bardziej szczegółowe kwestie, dotyczące sposobów prowadzenia komunikacji społecznej i polityki informacyjnej, uwzględniania potrzeb i oczekiwao mieszkaoców, pozyskiwania akceptacji społecznej i zapewniania społecznego poczucia bezpieczeostwa realizowanej inwestycji.

Toczącej się debacie towarzyszą pojawiające się regularnie wyniki sondaży badających poparcie dla budowy elektrowni jądrowych w Polsce, począwszy od powtarzanych corocznie od 2008 roku badao CBOS, przez przeprowadzane ad hoc uproszczone badania na zlecenia mediów, po różnorodne sondy na portalach internetowych. Zdecydowana większośd z nich ma charakter ogólnopolski, a jeśli już dotyczą wybranej lokalizacji, to bez odniesienia do innych potencjalnych lokalizacji w kraju.

Brakuje zatem kompleksowych badao, które w sposób porównawczy pozwalałyby na zapoznanie się z opinią mieszkaoców w poszczególnych województwach, w których planowane są lokalizacje i bezpośrednich okolicach potencjalnych elektrowni jądrowych. Tę lukę staraliśmy się wypełnid, przystępując do realizacji badao, których wyniki prezentuje niniejszy raport. Zostały one przeprowadzone na reprezentatywnej próbie mieszkaoców całej Polski, jak również w czterech województwach z najbardziej prawdopodobną lokalizacją pierwszych elektrowni jądrowych: pomorskim, zachodniopomorskim, wielkopolskim oraz mazowieckim. Ich wybór podyktowany był faktem, że właśnie na ich terenie znajdują się cztery pierwsze lokalizacje z listy rankingowej przygotowanej na zlecenie Ministerstwa Gospodarki w marcu 2010 roku1: Żarnowiec (woj. pomorskie), Kopao (woj. zachodniopomorskie), Warta-Klempicz (woj. wielkopolskie) oraz Nowe Miasto (woj. mazowieckie). Wyniki badao opinii publicznej uzyskane w tych województwach porównaliśmy z wynikami przeprowadzonych badao ogólnopolskich.

Badaniami objęliśmy także bezpośrednie okolice najbardziej prawdopodobnej lokalizacji elektrowni jądrowej w Żarnowcu, czyli powiaty pucki i wejherowski. Dzięki takiej konstrukcji badania uzyskaliśmy przekrojowy obraz opinii publicznej na różnych poziomach życia społecznego: od społeczności lokalnej, przez mieszkaoców poszczególnych województw, po całe społeczeostwo polskie. Pozwoliło to nie tylko na uzyskanie wielowymiarowego obrazu polskiej opinii publicznej wobec energetyki jądrowej u progu realizacji PPEJ, ale także na sprawdzenie trafności wielu dośd powszechnie przyjmowanych poglądów na temat postaw społeczności lokalnej wobec budowy elektrowni jądrowej. Jedno z nich wskazuje na zmianę stosunku do tego zagadnienia w zależności od odległości miejsca zamieszkania od lokalizacji elektrowni. Słynny „syndrom NIMBY” – od angielskiego Not In My Backyard („nie na moim podwórku”) – przewiduje malejące poparcie dla ryzykownych inwestycji wraz ze zmniejszaniem odległości dzielącej instalację od miejsca zamieszkania respondenta. Jednym z celów badania było przetestowanie prawdziwości tej hipotezy w odniesieniu do lokalizacji w Żarnowcu.

Projektując badania, staraliśmy się także wypełnid inną lukę w dotychczasowych badaniach: większośd z nich koncentruje się na nastawieniu respondentów wobec energetyki jądrowej, postawach społeczeostwa do tej inwestycji, cech społecznego odbioru tej metody pozyskiwania energii, jej oceny i wartościowania. Mają więc one charakter czysto diagnostyczny, lecz niewiele mówią na temat tego, w jaki sposób powinny byd podejmowane decyzje dotyczące rozwoju energetyki jądrowej, jaki powinien byd udział społeczności lokalnych w procesach decyzyjnych, jakie warunki powinny zostad spełnione, by interesy i oczekiwania społeczne zostały zaspokojone, jak powinna wyglądad debata publiczna na temat energetyki jądrowej. Celem przeprowadzonych przez PSSE badao nie było wyłącznie zmierzenie poziomu poparcia i sprzeciwu wobec energetyki jądrowej, lecz określenie oczekiwao społeczności lokalnych z województw typowanych jako przyszłe lokalizacje elektrowni jądrowej wobec władz i inwestora w trakcie realizacji inwestycji. W związku z tym skoncentrowaliśmy się na trzech grupach pytao: pierwsza z nich dotyczy postrzegania energetyki jądrowej, wad i zalet, a także nadziei i obaw, jakie są z nią kojarzone. Druga grupa pytao skoncentrowana jest wokół lokalnych uwarunkowao inwestycji, spodziewanych konsekwencji dla regionu i życia mieszkaoców. Trzecia grupa zagadnieo dotyczy procesu podejmowania decyzji, realizacji inwestycji i komunikacji społecznej.

Raport ten wyróżnia się na tle innych tego typu opracowao również faktem, że umożliwia porównanie opinii mieszkaoców Polski na przestrzeni dwóch lat: z początku 2010 roku, jeszcze przed ogłoszeniem listy rankingowej Ministerstwa Gospodarki oraz z połowy 2011 roku, już po tragicznych wydarzeniach w Fukushimie, które nakreśliły nowy kontekst dla debaty publicznej o energetyce jądrowej na świecie i w Polsce. Nastroje paniki obecne w niektórych mediach oraz nagły odwrót od energetyki jądrowej w Niemczech wpłynęły na polską opinię publiczną, która wyraziła silniejszą niechęd i obawy wobec planów budowy siłowni jądrowej w Polsce (patrz raport CBOS „Energetyka jądrowa – za czy przeciw?” z kwietnia 2011 roku). Jednak dwa miesiące po Fukushimie sytuacja zaczęła się stabilizowad, z mediów poznikały alarmujące komentarze, a badania wytrzymałości elektrowni jądrowych w Europie podjęte przez Komisję Europejską nadały bardziej racjonalny ton debacie o energetyce jądrowej na Starym Kontynencie.

W związku z tym, prowadząc badanie opinii publicznej na początku czerwca 2011, chcieliśmy zarejestrowad stan opinii społecznej w chwili, kiedy emocje po Fukushimie znacząco opadły. Nie mamy jednak wątpliwości co to tego, że w wyobraźni zbiorowej Fukushima zajęła miejsce obok Czarnobyla i długo tam pozostanie. Co więcej, o ile Czarnobyl to „tragedia przeszłości”, która w debacie o energetyce jądrowej ma znaczenie symboliczne, Fukushima jako „tragedia współczesna” wpisuje się w aktualne problemy energetyki jądrowej krajów o wysokim poziomie rozwoju. Jeśli więc wspomnienie Czarnobyla bywa często w debacie publicznej kwitowane uspokajającym stwierdzeniem, że obecnie technologie jądrowe oraz systemy zarządzania tymi technologiami są na nieporównywalnie wyższym poziomie, to tragedia w Fukushimie musi byd poddana poważnej analizie, z której należy wyciągnąd lekcję na przyszłośd – również dla Polski. „Po Fukushimie” wielkie tragedie nuklearne zyskały nowy, realny i aktualny wyraz.

W takich okolicznościach, na początku czerwca 2011 roku, zrealizowaliśmy badanie opinii publicznej na trzech reprezentatywnych grupach dla województwa pomorskiego, powiatu puckiego oraz wejherowskiego. Chcieliśmy dowiedzied się, jak na postawę wobec inwestycji w energetyką jądrową w województwie pomorskim wpłynęła awaria w Fukushimie – w województwie, które według naszych badao z 2010 roku było najprzychylniej nastawionym do budowy elektrowni jądrowej na jego terenie. W badaniu z 2010 roku dobraliśmy jedną wspólną reprezentatywną próbę dla dwóch powiatów: puckiego oraz wejherowskiego. W 2011 roku postanowiliśmy uszczegółowid badania poprzez dobranie dwóch oddzielnych prób dla tych powiatów. Dzięki temu byliśmy w stanie jeszcze lepiej określid postawy wobec energetyki jądrowej w okolicy najbardziej prawdopodobnej lokalizacji przyszłej elektrowni i porównad opinie mieszkaoców sąsiadujących z Żarnowcem.
W badaniu z czerwca 2011 roku dodaliśmy wiele nowych pytao, pozwalających na zgłębienie kwestii wyłaniających się z dotychczasowych badao i obserwacji. Oprócz tych, które bezpośrednio odnoszą się do tragedii w Fukushimie, są również pytania, które odkrywają nowe aspekty kształtowania się opinii wobec energetyki jądrowej.

Na badania, zrealizowane na zlecenie Pomorskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej przez PBS DGA Sp. z o.o., składały się następujące moduły:

1) Badanie techniką CATI (Computer Aided Telephone Interview) przeprowadzone w dniach 2-7 lutego 2010 roku na 500-osobowej próbie losowej dorosłych mieszkaoców powiatów wejherowskiego i puckiego.
2) Badanie techniką CATI przeprowadzone w dniach 19 lutego – 10 marca na:
– 801-osobowej próbie reprezentatywnej dla dorosłej ludności województwa pomorskiego,
– 860-osobowej próbie reprezentatywnej dla dorosłej ludności województwa mazowieckiego,
– 800-osobowej próbie reprezentatywnej dla dorosłej ludności województwa wielkopolskiego,
– 800-osobowej próbie reprezentatywnej dla dorosłej ludności województwa zachodniopomorskiego.
3) Badanie techniką CAPI (Computer Aided Personal Interview), przeprowadzone w dniach 5-7 marca 2010 r. na 1051-osobowej próbie reprezentatywnej dla dorosłej ludności Polski.
4) Badanie techniką CATI, przeprowadzone w dniach 26 maja – 2 czerwca 2011 r. na:
– 800-osobowej próbie reprezentatywnej dla dorosłej ludności województwa pomorskiego,
– 251-osobowej próbie reprezentatywnej dla dorosłej ludności powiatu puckiego,
– 251-osobowej próbie reprezentatywnej dla dorosłej ludności powiatu wejherowskiego.

W pierwszej części raportu zaprezentowane zostało porównanie wyników badao w czterech wybranych województwach na tle badao ogólnopolskich z 2010 roku, uzupełnione o wyniki dla województwa pomorskiego z 2011 roku, które pozwoliły na pokazanie dynamiki pewnych procesów w obszarze opinii publicznej. W tej części zawarte są podstawowe opinie dotyczące wyboru lokalizacji, uwarunkowao takiej decyzji, postrzeganych wad i zalet budowy elektrowni w pobliżu miejsca zamieszkania, a także postępowania władz i decydentów.

Druga częśd opracowania zawiera analizę opinii w bezpośrednich okolicach potencjalnej lokalizacji w Żarnowcu, tj. powiatów puckiego i wejherowskiego, zaprezentowanych na tle województwa pomorskiego w perspektywie lat 2010-2011. Podobnie jak w przypadku części pierwszej, przedstawione tutaj zostały opinie mieszkaoców na temat planów budowy elektrowni jądrowej w ich okolicy, przewidywane skutki takiej inwestycji oraz obawy z nią związane, a także aspekty regionalne, dotyczące bezpośrednich konsekwencji powstania elektrowni dla okolicy.

Trzecią częśd raportu stanowi grupa zagadnieo związanych bezpośrednio z oczekiwaniami społeczeostwa w obszarze komunikacji społecznej i dostępu do informacji po wydarzeniach w Fukushimie. Staramy się dad tutaj odpowiedź na pytanie, jak powinien wyglądad optymalny proces komunikacji społecznej między władzami paostwowymi i samorządowymi, inwestorem lub operatorem elektrowni i innymi instytucjami a społecznościami lokalnymi.

We wnioskach zawarte zostały główne konkluzje i rekomendacje dla praktyki społecznej.

Przypisy:
1. http://www.mg.gov.pl/files/upload/12933/Ranking%20lokalizacji%20elektrowni%20jadrowych.pdf, ostatni dostęp 4 września 2011 r.

Pobierz dalszą część artykułu

Źródło: Gdański Park Naukowo – Technologiczny

Wpis został opublikowany 20 Paź 2011 w następujących kategoriach: Polecamy. Możesz śledzić komentarze przez RSS. Komentowanie i korzystanie z trackbacków zabronione.

Reklama

Newsletter

Warto zobaczyć