Stanowisko Polskiego Stowarzyszenia Energetyki Wiatrowej w sprawie Nowego Programu dla Przedsięwzięć w Zakresie Odnawialnych Źródeł Energii i Obiektów Wysokosprawnej Kogeneracji
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na swoich stronach internetowych przedstawił program wsparcia finansowego sektora odnawialnych źródeł energii. Celem całego programu NFOŚiGW jest dofinansowanie dużych inwestycji wpisujących się w cele zobowiązań wynikających z Traktatu Akcesyjnego, Dyrektywy 2001/77/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 27 kwietnia 2001 r. w sprawie wspierania produkcji na rynku wewnętrznym energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł odnawialnych energii. Budżet całego programu został ustalony na kwotę 1,5 mld zł, z czego 25% przewidziano na inwestycje w elektrownie wiatrowe, co stanowi 375 mln zł do wydatkowania w latach 2009-2012.
Polskie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej dostrzega starania Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska, w kierunku wspierania inwestycji na rzecz rozwoju energetyki odnawialnej. Niestety naszym zdaniem główne założenia programu nie są w stanie w znaczący sposób wpłynąć na zmianę sytuacji, w której znajduje się obecnie sektor.
Jedną z największych wad całego programu jest zakwalifikowanie w poczet inwestycji objętych wsparciem, elektrowni wiatrowych o mocy poniżej 10 MW. Oznacza to, że inwestorzy nie są traktowani równo i z góry przekreśla się inwestycje większe niż 10 MW. Wyklucza to realizację poważnych inwestycji, o dużych mocach, które w znaczący sposób mogłyby przybliżać Polskę do spełnienia limitów udziału produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, zgodnie ze zobowiązaniami jakie przyjął na siebie nasz kraj.
Program zakłada również udzielanie pożyczek na preferencyjnych warunkach, z możliwością umorzenia do 50% ich wartości dla inwestycji najmniej rentownych. W naszej ocenie jest to działanie całkowicie sprzeczne z obowiązującą zasadą konkurencyjności, która przyświecała m.in. wprowadzeniu obowiązku umarzania określonej ilości świadectw pochodzenia przez przedsiębiorstwa handlujące energię elektryczną. Wydatkowanie publicznych pieniędzy na inwestycje deficytowe jest niezgodne z obowiązującym w Polsce modelem gospodarki rynkowej, w której powinno wspierać się inwestycje dobrze zaplanowane i przynoszące dochód. Zgadzamy się z potrzebą wspierania inwestycji w technologie niszowe, takie jak na przykład fotowoltaika, ale musi być to działanie dobrze zaplanowane, obarczone z góry określonymi warunkami do spełnienia. Nierozsądne wspieranie inwestycji deficytowych ze środków funduszu, na pewno nie przyczyni się do szybkiego wzrostu wykorzystania energii pochodzącej z OZE w Polsce.
Kolejnym dyskusyjnym punktem programu jest zasada finansowania inwestycji, czyli tak naprawdę wkraczanie w obszar działalności banków. Pomysłodawcy programu tłumaczą to niechęcią banków do udzielania kredytów w dobie obecnego kryzysu finansowego. Naszym zdaniem nie ma potrzeby wyręczania banków poprzez angażowanie ogromnych środków finansowych na udzielanie pożyczek. Prostym i skutecznym sposobem rozwiązania tego problemu byłoby udzielanie gwarancji inwestorom ubiegającym się o kredyt. Udzielanie gwarancji pozwoliłoby bankom na odblokowanie akcji kredytowej. Jednocześnie na kontach NFOŚiGW pozostałyby znaczne środki, które można by spożytkować na znoszenie barier w szybkim rozwoju OZE, chociażby takich jak brak możliwości podłączania nowych źródeł do sieci elektroenergetycznej.
Zgodnie z obecnym projektem zmian w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo Ochrony Środowiska nowe brzmienie otrzymuje art. 401, ust. 9 i 10, czyli zapisy dotyczące wykorzystania środków z NFOŚiGW. Ustawodawca jednoznacznie wskazuje cele na jakie mogą być wykorzystane wyżej wymienione środki, czyli wspieranie odnawialnych źródeł energii lub budowę sieci elektroenergetycznych służących przyłączaniu tych źródeł. Polskie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej w pełni podziela słuszność tego zapisu. Bariery związane z przyłączaniem nowych źródeł wytwarzania energii do sieci elektroenergetycznej stanowią jedne z najpoważniejszych przeszkód w rozwoju OZE. Uzyskanie finansowania na modernizację i rozbudowę sieci elektroenergetycznej na rynku jest praktycznie niemożliwe. Sieci same w sobie nie przynoszą zysku, więc nie ma chętnych na finansowanie ich budowy. Dlatego też środki pochodzące z NFOŚiGW powinny być w głównej mierze wykorzystane właśnie na modernizację i rozbudowę sieci elektroenergetycznej, czyli wspieranie tych obszarów wymagających inwestycji, których nikt inny nie chce finansować. Równie ważnym argumentem przemawiającym za takim właśnie wykorzystaniem pieniędzy z NFOŚiGW jest nierównomierne rozłożenie kosztów obecnie podejmowanych modernizacji sieci. Za rozbudowę sieci, służącą na przykład przyłączeniu nowego źródła na danym terenie, płacą lokalni odbiorcy. Z energii wyprodukowanej w tym źródle korzystają wszyscy odbiorcy w kraju. Tą rażącą niesprawiedliwość można zlikwidować poprzez użycie środków z NFOŚiGW na wspomnianą rozbudowę i modernizację sieci.
Nasuwa się więc pytanie czy cel jaki postawili sobie pomysłodawcy programu, czyli przyspieszenie rozwoju energetyki odnawialnej w Polsce zostanie osiągnięty. Niestety, po wnikliwej analizie programu i problemów, z jakimi boryka się obecnie sektor energetyki odnawialnej musimy stwierdzić, iż propozycja w takim kształcie nie jest w stanie istotnie wpłynąć na panującą rzeczywistość. Wspieranie inwestycji w małe elektrownie, nie mające większego znaczenia dla zwiększenia produkcji energii z OZE, marnotrawienie środków z funduszu na inwestycje deficytowe czy wyręczanie banków w ich działalności nie jest dobrym sposobem wspierania rozwoju inwestycji w odnawialne źródła energii. Cel produkcji 15% energii elektrycznej pochodzącej z OZE do 2020 r. może okazać się w naszym kraju trudny do spełnienia, bo nawet w przypadku dużych inwestycji w budowę odnawialnych źródeł energii nie będzie gdzie tych źródeł przyłączać. Dlatego modernizacja sieci elektroenergetycznej powinna stać się priorytetem we wszystkich działaniach mających na celu wspieranie rozwoju odnawialnych źródeł energii.
Źródło: PSEW
