Słownik EU-ETS

31 sty 2009 Komentowanie nie jest możliwe

1. CARBON LEAKAGE

• CARBON LEAKAGE – „wyciek węgla”, a raczej dwutlenku węgla, a w rzeczywistości ucieczka produkcji i inwestycji poza granice Unii Europejskiej. Dotyczy przemysłów energointensywnych, cementowni, hut itp. Może również dotyczyć wytwarzania energii elektrycznej por. zapowiedzi przeniesienia produkcji do Białorusi lub na Ukraine.

2. WINDFALL PROFIT

• WINDFALL PROFIT – zysk z wiatrołomu, czyli zysk nadspodziewany. W starej Anglii prywatni właściciele lasów nie mogli ich samodzielnie eksploatowac – drzewa zarezerwowane były na budowę okretów Jego Królewskiej Mości. Wyjątkiem były wiatrołomy (windfall) – te można było sprzedawać od ręki. Stąd zysk nadspodziewany.
• OPPORTUNITY COST (OPPORTUNITY PROFIT) – koszt możliwości, a tak naprawdę zysk (z) możliwosci – sprzedajemy to co otrzymaliśmy za darmo. Dodajemy koszt uprawnień do ceny (choć dostaliśmy je za darmo), bo alternatywą jest możliwosc ich sprzedaży bez produkcji. Pojawia się tylko tam, gdzie nie ma jeszcze rzeczywistej konkurencji, a już nie ma regulacji.
• PRODUCT SURPLUS – zysk wynikający ze zwiększenia ceny poprzez konkurencyjną technologię – sprzedajemy drożej, bo inni sprzedają drożej. W pewnym sensie efekt funkcjonowania mechanizmu ceny marginalnej.

3. FLEXIBILITY MECHANISM

• FLEXIBILITY MECHANISMS – mechanizmy elastyczności. Zostały zdefiniowane w Protokole w Kioto jako różne drogi osiągnięcia redukcji emisji gazów cieplarnianych, dzięki którym można walczyć ze zmianami klimatycznymi. W systemie EU-ETS działają w ograniczonym zakresie.
• DOMESTIC OFFSET – nowy rodzaj mechanizmu elastyczności, który w efekcie może doprowadzić do minimalizacji kosztów CO2 oraz do poprawy efektywności energetycznej Unii Europejskiej. Domestic offset polega na osiągnięciu celu redukcyjnego w obszarach i regionach, gdzie jego koszt jest najniższy, a w przypadku EU-ETS, na możliwości elastycznego przenoszenia (niekoniecznie 100%) redukcji uzyskanych w sektorze non-ETS do sektora ETS także na terenie Unii i wewnątrz każdego państwa członkowskiego.

4. MARGINAL COST & PRICE

• MARGINAL COST (LOCAL) – lokalny koszt marginalny, tzn. koszt zwiększenia produkcji o jednostkę (np. 1 MWh) w konkretnej elektrowni.
• MARGINAL COST (GLOBAL) – globalny koszt marginalny, tzn. koszt zwiększenia podaży o jednostkę (np. 1 MWh) na całym rynku. Na rynek wchodzi ten kto ma najniższy Marginal Cost Global (MCG) – jest on zwykle wyższy od kosztów dotychczasowych.
• MARGINAL PRICE – cena marginalna, której mechanizm oparty jest na globalnym koszcie marginalnym – na rynku producenta ceny rosną do poziomu ceny marginalnej, a ta nie jest nigdy mniejsza od globalnego kosztu marginalnego.

5. BUY-OFF

• BUY-OFF – wykup towaru, obligacji, uprawnień w celu spekulacyjnym – jest możliwy zawsze, gdy oferta jest limitowana, np. w przypadku biletów na atrakcyjny koncert lub mecz.
• SOVEREIGN WEALTH FUND (NARODOWY FUNDUSZ DOBROBYTU) – spekulacyjno-inwestycyjne fundusze państwowe, posiadające znaczące zasoby finansowe (3 bln $ = mln do kwadratu $) pozwalające na wykupienie 48-letniej puli uprawnień do emisji. Dzięki znacznym budżetom fundusze mają możliwość uzyskania całkowitej władzy nad europejską energetyką i gospodarką, a przez to mogą zredukować do zera poziom europejskiego bezpieczeństwa energetycznego. Russian Structural Fund ma ponad 181 mld $ co pozwala na zakup 2,5 letnich uprawnień do emisji (EUA). Przy cenie 39 €/t CO2.
• CROSS-SELLING – sprzedaż wiązana; oferta sprzedaży jednego produktu pod warunkiem zakupu innego – może być korzystna lub niekorzystna dla klienta w zależności od tego czy ma możliwość wyboru czy nie.
• BUY & BURN – kup i spal, oferta sprzedaży wiązanej dla paliw kopalnych – sprzedaż paliwa razem z uprawnieniem do emisji dwutlenku węgla.

6. BENCHMARK

• AUCTIONING – nowy (obowiązujący od 2013 r.) system przydziału uprawnień do emisji CO2 oparty na zasadach licytacji. Wg zapisów Dyrektywy EU-ETS aukcje mają mieć charakter paneuropejski i otwarty. Z tego względu z systemem aucjoningu wiąże się szereg niebezpieczeństw, ponieważ system ten nie uwzględnia uwarunkowań, problemów i interesów poszczególnych państw członkowskich. Ponadto w aukcjach mogą brać udział wszyscy, nie tylko elektrownie i fabryki, ale również fundusze venture capital i ostre fundusze inwestycyjne, co otwiera możliwość spekulacji. Dodatkowym niebezpieczeństwem systemu aukcyjnego jest brak zapisów regulujących mechanizm poziomu cen emisji, a co za tym idzie – cen energii.
• GRANDFATHERING - stary (obowiązujący do 2013 r.) mechanizm przydziału uprawnień do emisji CO2 obowiązujący w dwóch okresach 2004-2007 i 2008-2012. W myśl zasad grandfatheringu uprawnienia do emisji CO2 są bezpłatne (przydział uprawnień do emisji CO2 uzasadniany jest potrzebami historycznymi i uwarunkowaniami surowcowymi). Przydział uprawnień w grandfatheringu nie jest związany z obowiązkiem generacji prądu. Głównym zarzutem wobec tego systemu jest kreowanie widfall profit tzn. zysku nadspodziewanego u emitentów CO2.
• BENCHMARK EX-ANTE (EX-POST) – wyznaczenie najniższej osiąganej emisji w danej technologii winno być określone ex-ante, czyli przed okresem rozliczeniowym. Wyznaczanie wartości benchmarku ex-post, czyli po zrealizowaniu rozliczanej produkcji nie niosło by odpowiednich informacji i motywacji do redukcji emisji.
• BENCHMARK PRODUKTOWY – wyznaczenie przydziału uprawnień winno się odbywać według rzeczywiście zrealizowanej produkcji (tzw. benchmark produktowy) w tym sensie ex-post. Komisja Europejska i Prezydencja Francuska nie zgadzają się na takie rozliczanie. Prezydencja Francuska w ostatniej „kompromisowej” propozycji dopuszcza w niektórych państwach benchmark, ale pod warunkiem, by przydział uprawnień nie zależał od ewentualnej produkcji tzn. ex-ante2. Prowadzi to wprost do zjawiska windfall profit, z którym system aukcyjny ma z założenia walczyc. Oba określenia wyznaczanie benchmarku i wyznaczanie przydziału często są ze sobą mylone, co prowadzi do nieporozumień.
• PRO RATA – mechanizm zamknięcia aukcji za pomocą sprzedaży pro-rata, czyli proporcjonalnej. Sposób przydziału towaru, aukcji, obligacji, uprawnień itp. w sytuacji, gdy podaż jest mniejsza niż popyt – proporcjonalna redukcja wolumenu zakupu. Redukcja może być ważona poziomem oferowanej ceny zakupu – im cena niższa, tym redukcja większa. Mechanizm szeroko stosowany na pierwotnym rynku aukcji, to znaczy w przypadku debiutu na giełdzie (IPO – Initial Public Offering).
• PRO PECUNIA (WINNERS TAKES ALL) – sposób przydziału towaru, aukcji itp. w sytuacji nadpopytu – przydział według oferowanej ceny, czyli zwycięzcy biorą wszystko. Mechanizm stosowany na aukcjach dzieł sztuki, gdzie wygrywa najbogatszy – pro pecunia, czyli wedle pieniędzy.

7. ETS

• EU-ETS – The European Union Emission Trading System – największy międzynarodowy System Handlu Uprawnieniami do Emisji CO2 działający w Unii Europejskiej. Jest jednym z głównych filarów polityki klimatycznej UE. System EU-ETS obejmuje swoim zakresem ponad 10 000 instalacji w sektorach energetycznym i przemysłowym, które są odpowiedzialne za połowę unijnej emisji CO2 i 40% emisji gazów cieplarnianych, tzn. ok. 2 mld t/CO2 rocznie.

• non-ETS - sektory gospodarki, które nie są objęte obowiązkiem zakupu uprawnień do emisji CO2, np. mieszkalnictwo, transport, rolnictwo.

8. ENERGY MIX

• ENERGY MIX – koktajl, czyli „mieszanka” źródeł energii – ze źródeł odnawialnych, węgla, gazu, atomu etc., – dywersyfikacja paliw i łączenie produkcji energii z różnych źródeł. Mix energetyczny jest w ogromnym stopniu dziedzictwem historycznym uwarunkowanym fizjografią i geologią kraju. Od składu energy mix zależy m.in. cena energii, poziom sprawności energetycznej produkcji, a przede wszystkim poziom emisji.
• REDUCTION MIX – sposób osiągnięcia zakładanego poziomu redukcji emisji CO2, czyli energy mix, ale inaczej – odpowiada na pytanie co zostawić, co zlikwidować i czym zastąpić zlikwidowane jednostki, aby zapewnić bezpieczeństwo energetyczne przy ograniczonym górnym poziomie emisji. Optymalny reduction mix dla Polski nie został jeszcze określony, ale wiadomo, że istnieje.

9. ERU, CER, AAU, CDM, JI, ET

• CDM – CLEAN DEVELOPMENT MECHANISM – mechanizm czystego rozwoju – jeden z trzech elastycznych mechanizmów rynkowych, wprowadzony przez Protokół z Kioto (zwany mechanizmem elastyczności lub mechanizmem z Kioto). Jest to działanie inwestycyjne państwa prowadzące do obniżenia kosztów osiagnięcia celów Kioto poprzez możliwość pozyskania redukcji emisji gazów cieplarnianych lub zwiększenie pochłaniania gazów cieplarnianych na terytorium innych krajów nie wymienionych w Aneksie I, w których koszty przedsięwzięć inwestycyjnych są dużo niższe, jako uzupełnienie działań krajowych. W rezultacie realizacji poszczególnych projektów uzyskuje się tzw. jednostki poświadczonej redukcji (Certified Emission). Uzyskane w ten sposób jednostki mogą zostać wykorzystane przez Reduction – CER strony wymienione w Aneksie I do Konwencji Klimatycznej w celu wywiązania się z części swoich zobowiązań a Kioto. CDM zostało ustanowione w Art. 12 Protokołu z Kioto. Projekty CDM ze względu na sposób zmniejszania obecności gazów cieplarnianych w atmosferze, można podzielić na redukujące gazy cieplarniane, prowadzące do uniknięcia emisji i pochłaniające gazy cieplarniane.
• CER – CERTIFIED EMISSION REDUCTION – jednostka zredukowanej lub unikniętej emisji gazów cieplarnianych. Certified Emission Reductions (CERs) są poświadczonymi jednostkami redukcji emisji CO2 przyznawanymi poprzez Radę Zarządzającą Mechanizmu Czystego Rozwoju za osiagnięte w ramach realizacji projektów Mechanizmu Czystego Rozwoju (CDM) oraz zweryfikowane przez Wyznaczoną Jednostkę Operacyjną (DOE) zgodnie z zasadami Protokołu z Kioto redukcję emisji. Jednostki CER mogą być użyte (od 2005 r.) przez instalacje działające w ramach systemu EU-ETS (Europejski System Handlu Uprawnieniami do Emisji) w celu wywiązania się z obowiązku umorzenia uprawnień do emisji. Istnieje handlowy obrót jednostkami CER. Każdy z krajów ma przyznany limit wykorzystania jednostek CER, którymi może rozliczyć emisję rzeczywistą instalacji krajowych. W chwili obecnej korzyść z zastosowania jednostek CER wynika z ich niższej ceny w stosunku do ceny jednostek EUA. Emisja CER zwiększa liczbę AAU.
• JI – JOINT IMPLEMENTATION MECHANISM – mechanizm wspólnych wdrożeń – jeden z trzech, elastycznych mechanizmów rynkowych, wprowadzony przez Protokół z Kioto. Mechanizm wspólnych wdrożeń polega na wypełnieniu zobowiązań redukcyjnych poprzez stworzenie możliwości zaliczenia redukcji uzyskanej w wyniku inwestycji w innym kraju. Państwo inwestujące, wymienione w Aneksie I, zmniejsza swoje koszty redukcji emisji i zwiększa swój limit emisji. Podczas gdy państwo też wymienione w Aneksie I, (a głównie oznaczone gwiazdką w Aneksie B – wsród 40 panstw Aneksu B jest 14 oznaczonych gwiazdką jako kraje rozwijające się), w którym dokonywane są inwestycje, zyskuje przyjazne dla środowiska, nowoczesne technologie. Jednostki redukcji uzyskane w rezultacie realizacji projektu JI nazywają się jednostkami redukcji emisji (Emission Reduction Unit – ERU). Wspólne Wdrożenie jest mechanizmem ustanowionym w Art. 6 Protokołu z Kioto, który umożliwia nabycie i transfer jednostek redukcji emisji gazów cieplarnianych (ERU), powstałych w wyniku realizacji projektów inwestycyjnych obniżających emisję gazów cieplarnianych lub zwiekszających pochłanianie gazów cieplarnianych. Jednostki redukcji emisji (ERUs) mogą być generowane w okresie 2008 – 2012 i przekazywane wzajemnie krajom jako środek do wypełnienia ich zobowiązań wynikających z Protokołu w sposób efektywny ekonomicznie. Projekt JI musi mieć walor „dodatkowości”
• ERU – EMISSION REDUCTION UNIT – jednostka zredukowanej lub unikniętej emisji gazów cieplarnianych, czyli uprawnienia, które zostaną wygenerowane w projekcie Wspólnych Wdrożeń (Joint Implementation) wyrażona w ekwiwalencie emisji CO2. Jedno ERU równa sie zredukowaniu jednej tony ekwiwalentu CO2. Emisja ERU nie zmienia liczby AAU tylko je przesuwa pomiędzy krajami. Będzie istniał handlowy obrót jednostkami ERU.
• ET – EMISSION TRADING – handel emisjami, jeden z trzech elastycznych mechanizmów rynkowych wprowadzony przez Protokół z Kioto (zwany mechanizmem elastyczności lub mechanizmem z Kioto). Umożliwia handel nadwyżkami jednostek AAU przyznanej emisji gazów cieplarnianych.
• AAU – ASSIGNED AMOUNT UNIT – uprawnienia otrzymanego przez państwo rozwinięte (z Aneksu I) stronę Protokołu z Kioto. Jednostki te w latach 2008-2012 mogą być przedmiotem handlu pomiędzy państwami, ale nie mogą być wymieniane na jednostki EUA.
• LINKING DIRECTIVE – możliwość wykorzystania poświadczonych redukcji emisji (CERs) pochodzących z Mechanizmu Czystego Rozwoju (CDM) oraz jednostek redukcji emisji (reduction ERUs) pochodzących ze Wspólnego Wdrożenia (JI) w Europejskim Systemie Handlu Emisjami została zagwarantowana przez Dyrektywę 2004/101/WE (tzw. dyrektywę łączącą, ang. linking directive). Zgodnie z dyrektywą, 1 EUA = 1 CER = 1 ERU. Jednostki redukcji emisji CER i ERU określone w ramach Protokołu z Kioto nie są swobodnie wymienialne na jednostki w systemie EU-ETS, tzn. można w jednym systemie mieć nadmiar (np. Polska w Kioto), a w drugim niedomiar (np. Polska w EUETS). Każdy kraj określa niezależnie swój limit wymiany. Europejski limit wymiany CER i ERU na EUA to ok. 1,3 mld t/CO2 w latach 2008-2012. Tak więc do roku 2013 jest ograniczona możliwość transferu. Potem – nic nie wiadomo, bo nie ma post-Kioto.

10. GREEN EFFORT GROUP

• GREEN EFFORT GROUP – koalicja: cztery największe grupy energetyczne: PGE, Tauron, Enea i Energa. Dwie koalicje przemysłowe – Forum CO2 oraz Forum Użytkowników EE i Gazu, razem 14 organizacji przemysłowych.

Reprezentujemy wspólnie:

• 65% produkcji,
• 30% krajowej konsumpcji energii,
• 65% krajowych emisji CO2,
• 82% polskich instalacji ETS.

PROPOZYCJE GEG

1. Produktowy paliwo-zależny benchmark uzupełniony aukcją uprawnień do emisji CO2 – oparty na rzeczywistej produkcji – likwiduje zyski nadspodziewane (windfall profit);
2. Pro-rata (a nie pro pecunia) przyznawanie EUAs – proporcjonalna redukcja ofert podobna do redukcji podczas IPOs – promocja bardziej efektywnych a nie bogatszych uczestników);
3. Wprowadzenie mechanizmu elastyczności – domestic offset przenoszenia uprawnień z sektora non-ETS do ETS jako metoda minimalizacji kosztów CO2 – poprawia efektywność energetyczną Unii;
4. Ograniczenie dostępu do aukcji tylko do producentów beneficjentów benchmarku;
5. Wprowadzenie mechanizmu korytarza (podłoga i pułap) ograniczającego większe fluktuacje cen uprawnien (rodzaj zaworu bezpieczeństwa);
6. Propozycja ringów/parkietów zależnych od nawęglenia sektorów Państw członkowskich;
7. Zmiana roku bazowego z 2005 na 1990;
8. Stopniowe wprowadzanie mechanizmu aukcji EU-ETS w energetyce (podobnie jak w przemyśle).

Źródło: Green Effort Group